Stowarzyszenie w Kaliszu

Klaster Spożywczy Południowej Wielkopolski – Stowarzyszenie w Kaliszu. Ogólne informacje o sieci

            Klaster jest afiliowany przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Kaliszu.

Formalnie sieć istnieje w postaci stowarzyszenia od października 2009 roku i jej rdzeń stanowi produkcja żywności, oraz maszyn i urządzeń do przetwórstwa spożywczego. Celem jest kreowanie wspólnych działań na rzecz podnoszenia konkurencyjności kaliskich firm branży spożywczej, wdrażanie nowych produktów, innowacyjnych technologii i rozwiązań. Prezesem Zarządu Klastra jest Jan Kolański, właściciel Jutrzenki Colian. Założycielami Klastra Spożywczego zostało 17 osób reprezentujących firmy, które jako pierwsze zgłosiły gotowość przynależności.

Członkami wspierającymi zostały: Jutrzenka Colian, Paula, JAM Inox Produkt, Eljon, Spomasz Pleszew, Edal Lisków oraz Izby Gospodarcze Kalisza i Ostrowa Wlkp.

W okresie funkcjonowania do Klastra dołączyły nowe podmioty gospodarcze i ich przedstawiciele z takich firm jak: Transvet, Starostwo Powiatowe w Kaliszu, Elena, Arjago, Ceko, Lazur i Hortimex.

Zasięg terytorialny sieci obejmuje powiaty południowej Wielkopolski ze szczególnym znaczeniem Kalisza. Liczba podmiotów w Klastrze wynosi aktualnie 21 przedsiębiorstw i zakładów. Technologie dostępne w sieci zaliczają się do bardzo nowoczesnych, ale istnieją także starsze, stworzone przed 2004 rokiem. Z racji na formalizację sieci w 2009 roku, nie można mówić o transferze technologii w latach 2007-2010 roku.

2. Rozmiar i elementy sieci

            Sieć  charakteryzuje się brakiem powiązań kapitałowych i  ścisłą bezpośrednią współpracą firm z jednostką B+R. Związki między przedsiębiorstwami są inicjowane przez właścicieli. Elementami Klastra są przedsiębiorstwa, podmioty B+R oraz podmioty otoczenia biznesu. Sektor B+R jest reprezentowany przez Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu i Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu. Instytucje otoczenia biznesu zaangażowane w Klaster to Regionalna Izba Gospodarcza w Kaliszu i Pleszewska Izba Gospodarcza, Izba Przemysłowo-Handlowa Południowej Wielkopolski. W sieci dominują firmy średnie z udziałem polskiego kapitału, niektórym udaje się być liderem na rynku polskim, inne postrzegają siebie jako podmioty o przeciętnej konkurencyjności.

Koordynator sieci – Andrzej Spychalski, choć formalnie istnieje od października 2009 roku już podjął konkretne działania na rzecz sieci. W szczególności należy tutaj wskazać na diagnozowanie potrzeb przedsiębiorstw w sieci raz w roku, przyciąganie nowych firm i promowanie rozwoju już istniejących, budowanie świadomości przedsiębiorców, szkolenia dla kadry zarządzającej siecią, dbałość o poprawę regulacji prawnych i zachęcanie inwestorów do podejmowania działalności w regionie.

3. Powiązania w sieci i innowacyjność sieci

Klaster charakteryzuje się, jak na razie jednostkowymi przykładami współpracy wewnątrz. Ten obszar stanowi słabą stronę Klastra, jednakże można oczekiwać, ze intensyfikacja aktywności koordynatora związana z formalizacją sieci, poprawi tę sytuację. W Klastrze brakuje powiązań kooperacyjnych, co potwierdza, że jest dopiero rodzącą się strukturą. Pozytywnie należy ocenić świadomość potrzeby współpracy ze sferą B+R.

Jej rozwijanie wiąże się jednakże z barierami, z których dwie uznano za kluczowe – brak wykwalifikowanej kadry w przedsiębiorstwach i brak funduszy w firmach, jak bardzo ważne wskazano trudności w porozumiewaniu się i brak informacji o działaniach drugiej strony.

            Innowacje w sieci mają charakter produktowy i rynkowy i trzeba dodać, że pochodzą z okresu przed formalizacją sieci. W ramach obu rodzajów można wskazać nowości w skali krajowej, a nawet międzynarodowej. Innowacje rynkowe wiążą się z nowymi kanałami dystrybucji, nowymi opakowaniami, wejściem na nowe geograficznie rynki i z kreowaniem nowych potrzeb na rynku.

4. Powiązania sieci z otoczeniem i wsparcie dla sieci

Pomimo tego, że formalnie Klaster funkcjonuje od 2009 roku, podmioty z sieci angażowały się we współpracę ze sferą nauki i B+R oraz instytucjami otoczenia biznesu w już w latach 2007-2008. Kooperantami z pierwsze ze sfer są aktywne w skali regionu i kraju uczelnie wyższe. Natomiast kooperujące z siecią instytucje otoczenia biznesu to firmy doradcze i regionalne instytucje finansujące aktywne w regionie i w skali Polski, dalej izby branżowe, ośrodki szkoleniowo-doradcze, podmioty organizujące imprezy targowe, instytucje ubezpieczeniowe, banki i towarzystwa leasingowe aktywne w skali Wielkopolski.

Klaster, jeszcze przed formalizacją w latach 2007-2008 mógł korzystać z kredytów i pożyczek, ale trudno ocenić znaczenie tego instrumentu wsparcia firm. Pozostałe instrumenty nie były wykorzystywane i koordynator nie dokonał oceny ich znaczenia we wsparciu biznesu. Główne bariery w sięganiu po zewnętrzne źródła finansowania innowacji i rozwoju stanowi brak doświadczenia we współpracy z instytucjami finansowymi, wymagania prawne i administracyjne oraz brak zaufania instytucji finansowych wobec lokalnych przedsiębiorstw – wszystkie oceniono jako kluczowe. Barierą bardzo ważną są też koszty kredytu.

Rozwój Klastra może być napędzany przez współpracę z uczelniami wyższymi, pomiotami organizującymi imprezy targowe oraz z regionalnymi instytucjami finansującymi. Poprawie funkcjonującego w Wielkopolsce systemu innowacji będzie sprzyjać finansowe i organizacyjne wzmocnienie jednostek wchodzących w skład sieci.